MFO’M LINK


LINK форуми

Ҳурматли магистрантлар!

Сиз ушбу форумда бирор Link-саволни танлаб уни очиб фикр билдиришингиз талаб этилади. Жавоб ҳажми 50-70 сўз атрофида бўлиши тавсия этилади.

Ortga qaytish

MFO’M LINK: 62 комментария

    1. «Буюк дидактика»да ўқитиш табиийликка бўйсуниши, ўқитиш табиат талабига бўйсуниши керак, дейди. Боланинг ақлий ва жисмоний ўсиш жараёни табиатдаги ўсиш жараёнига ўхшаган бўлади. Масалан, боғбон дарахтларни парвариш қилади, унинг ўсиш хусусиятларини Ҳисобга олади. Худди шундай ўқитувчи тарбиялаш қонуниятига бўйсинади. Ўқитиш жараёни табиатга ўхшаб секинлик билан амалга ошади. Табиийлик принципида кишини табиатнинг бир бўлаги деб қараши табиат қонунлари унинг ўсишига таъсир этади дейиши ўз даврида илғор саналади. Лекин киши ижтимоий борлиқ бўлиб, ижтимоий қонун таъсирида ўсади.

    2. «Ўқув машғулотлари учун эрталабки соатлар жуда қулай» — ko’pchilik shahar maktablarida o’quvchilar sonining ko’pligi bu tamoyil amal qiliwiga yo’l qo’ymaydi.
      «Мактабга берилган бола унда ўқишни охиригача давом эттирсин» — ba’zi hollarda ota-onalar xizmat yuzasidan yawaw joyini o’zgartirganda, bola yangi maktabga, yangi notaniw muhitga tuwib qoladi.
      «Ўқувчига ҳалақит берадиган нарсаларнинг барчаси унинг кўз
      олдидан четлатилиши лозим.»- afsuski bugungi kunda hamma narsani chetlatilganda ham, TELEFONni chetlatib bo’lmayapti

    3. «Buyuk didaktika»asaridagi tamoyillardan biri
      Мактаб шовқин-суронли ва диққатни чалғитадиган нарсалардан
      узоқда, тинч жойда бўлиши лозим shu o’quvchi o’qish jarayonidagi fikrini chalg’itishi mumkin

    4. «Ўқув машғулотлари учун эрталабки соатлар жуда қулай» —chunki ko’pchilik shahar maktablarida o’quvchilar sonining ko’pligi bu tamoyil amal qiliwiga yo’l qo’ymaydi.
      «Мактабга берилган бола унда ўқишни охиригача давом эттирсин» — ba’zi hollarda ota-onalar xizmat yuzasidan yawaw joyini o’zgartirganda, bola yangi maktabga, yangi notaniw muhitga tuwib qoladi.
      «Ўқувчига ҳалақит берадиган нарсаларнинг барчаси унинг кўз
      олдидан четлатилиши лозим.»- afsuski buning uchun juda qattiq rejim kerak. Bolaga xalaqit beradigan narsalar juda ko’p masalan: kompyuter o’yinlari. televizor telefon v.k

    1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Олий таълим тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори олий таълим тизимини тубдан такомиллаштириш, мамлакатимизни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш борасидаги устувор вазифаларга мос ҳолда, кадрлар тайёрлашнинг маъно-мазмунини тубдан қайта кўриб чиқиш, халқаро стандартлар даражасида олий малакали мутахассислар тайёрлаш учун зарур шароитлар яратиш мақсадида қабул қилинган.

      Мустақиллик йилларида иқтисодиётнинг, ижтимоий ҳаётнинг реал талабларидан келиб чиққан ҳолда, юртимизда олий таълим тизимини модернизация қилиш, унга ўқитишнинг замонавий шакл ва технологияларини жорий этиш, мутахассислар тайёрлаш бўйича ихтисослик йўналишларини такомиллаштириш борасида катта ишлар қилинди.

      Шу билан бирга, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 8 октябрдаги фармойиши асосида тузилган Ишчи гуруҳ томонидан олий таълим тизимидаги мавжуд ҳолатни ўрганиш натижалари шуни кўрсатмоқдаки, қатор олий таълим муассасаларида илмий-педагогик салоҳият ҳануз паст даражада қолмоқда, таълим жараёнининг ўқув-методик ва ахборот таъминоти замонавий талабларга мос эмас, моддий-техника базаси тизимли равишда янгиланишга муҳтож. Олий таълим тизимида ўқув жараёнига илғор халқаро тажрибани кенг жорий этиш, етакчи хорижий турдош илмий-таълим муассасалари билан яқин ҳамкорлик алоқаларини йўлга қўйиш орқали педагог ва илмий кадрлар малакасини ошириш борасидаги ишлар талаб даражасида олиб борилмаётганлиги ёритилган..

    2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Олий таълим тизимини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори узлуксиз таълим тизимини ривожлантириш, мамлакатимизнинг изчил ривожланиб бораётган иқтисодиётини юқори малакали кадрлар билан таъминлаш, барча ҳудудлар ва тармоқларни стратегик жиҳатдан комплекс ривожлантириш масалаларини ҳал қилиш борасида олий таълим тизими иштирокини кенгайтириш йўлидаги яна бир муҳим амалий қадамдир.

    3. Амалиёт шуни кўрсатмоқдаки, олий таълим муассасалари педагог ходимларининг меҳнатига ҳақ тўлаш бўйича амалдаги тизимни жиддий такомиллаштириш ва бу борада моддий рағбатлантиришнинг янги механизмларини жорий этишга эҳтиёж сезилмоқда. Шу муносабат билан Ўзбекистон Республикасининг Молия вазирлиги, Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Меҳнат вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва Халқ таълими вазирлигига уч ой муддатда илғор халқаро тажрибадан келиб чиқиб, олий ўқув юртлари педагог ходимларига уларнинг касб маҳорати, фаолиятидаги юқори натижадорлик ва тарбиявий соҳадаги самарали иштирокини инобатга олиб, устама ҳақ тўлашни белгилаш тизими бўйича Вазирлар Маҳкамасига таклифлар киритиш вазифаси топширилди.

      Қарорга мувофиқ, Вазирлар Маҳкамасига икки ой муддатда иқтидорли ёш педагог ва илмий ходимларнинг малакасини ошириш бўйича Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Истеъдод» жамғармаси фаолиятини тубдан қайта кўриб чиқиш, хорижий таълим муассасалари ва илмий марказларида илмий-педагог ходимларнинг малака ошириши ва қайта тайёргарликдан ўтишини, олий таълим муассасалари битирувчиларининг PhD дастури ва уларнинг магистратурада ўқишини ташкил этиш бўйича чора-тадбирлар кўзда тутилган таклифлар киритиш топширилмоқда.

      Таъкидлаш жоизки, олий таълим муассасаларининг илмий салоҳиятини мустаҳкамлаш мақсадида корхоналарнинг буюртмасига асосан, амалий ва инновацион илмий тадқиқот ва тажриба-конструкторлик фаолиятини амалга оширадиган таълим ва илмий-тадқиқот муассасалари юридик шахслардан олинадиган даромад солиғидан, ягона солиқ тўловидан, мақсадли давлат жамғармаларига мажбурий тўлов ва қўшимча қиймат солиғидан озод қилинди.

      Таълим-тарбия жараёнларининг сифати устидан самарали давлат назоратини ўрнатиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси ҳузурида Таълим сифатини назорат қилиш бўйича давлат инспекцияси ташкил этилади. Унинг асосий вазифаси — таълим-тарбия жараёни, профессор-ўқитувчилар таркиби, таълим тизимида кадрлар тайёрлаш ва уларнинг малакасини ошириш сифати ҳамда мулкчилик шакли ва идоравий бўйсунишидан қатъи назар, таълим муассасаларини аттестация ва давлат аккредитациясидан ўтказиш, таълим-тарбия сифатини назорат қилиш бўйича давлат сиёсатини амалга оширишдан иборат.

    1. Олий таълим муассасаларига бириктирилган Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси комплекслари раҳбарлари, вазирликлар ва идоралар раҳбарлари икки ой муддатда:
      тегишли вазирликлар ва идоралар ҳузурида олий таълим муассасаларида ўқув-методик раҳбарликни амалга ошириш, шу жумладан, ўқув режалари ва дастурларини такомиллаштириш, таълим сифатини ошириш, илмий ишларнинг самарали олиб борилишини ташкил қилиш каби вазифаларни амалга ошириш учун олий таълим муассасалари раҳбарлари, соҳанинг етук мутахассислари, профессор-ўқитувчиларидан иборат таркибдаги Мувофиқлаштирувчи кенгашларини ташкил этсин
      Истиқболли илмий-педагогик кадрларни, биринчи навбатда, муҳандислик-техника ва архитектура таълим йўналишлари бўйича кадрлар тайёрлайдиган олий таълим муассасалари педагогларининг ривожланган давлатлар, хусусан, Жанубий Корея, Япония ва Германияда 2-3 ойлик курсларда ўзаро ҳамкорлик бўйича тузилган шартномалар, ҳомийлик ва халқаро ташкилотлар грантлари маблағлари ҳисобидан, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг чет элда стипендиатларнинг малакасини ошириш, стажировка ўташ ва таълим олишини ташкиллаштириш «Истеъдод» жамғармаси орқали мутахассислиги бўйича янги билимларни эгаллашга йўналтирилган малака оширишларини ташкил этиш, олий таълим муассасаларидаги ўқув жараёнига етакчи хорижий мутахассисларни мунтазам равишда жалб этиш;

    2. Хорижий экспертлар гуруҳи томонидан таклиф этилган тавсияларни инобатга олган ҳолда олий маълумотли мутахассисларни тайёрлаш сифатини оширишда иқтисодиёт соҳалари ва тармоқларининг иштирокини янада кенгайтириш орқали республика олий таълим тизимида юқори малакали рақобатбардош кадрлар тайёрлашнинг мазмунини мамлакатнинг ижтимоий-иқтисодий тараққиёти истиқболлари, жамият эҳтиёжлари, илм-фан, маданият, техника ва технологияларнинг замонавий ютуқларидан келиб чиққан ҳолда тубдан такомиллаштириш

    1. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2018 йил 5 июндаги “Олий таълим
      муассасаларида таълим сифатини ошириш ва уларнинг мамлакатда амалга
      оширилаётган кенг қамровли ислоҳотларда фаол иштирокини таъминлаш
      бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-3775-сонли Қарори асосида ўқитиш методлари ва таълим сифатини оширишга қаратилган: баҳолаш тизими ва мезонларини
      — узлуксиз таълим тизимининг босқичларига мувофиқлаштиришга;
      — таълим йўналишларининг ўзига хос жиҳатларини инобатга олган ҳолда талабалар
      билимини баҳолашнинг замонавий, шаффоф ва адолатли (автоматлаштирилган, портфолио, тест синовлари, ижодий иш, антиплагиат ва ҳ.к.) усулларини, шу жумладан муайян фандан дарс берган педагогнинг якуний назорат жараёнларидаги иштирокини истисно этадиган тизимни жорий этишга;
      — семестр якуни бўйича академик қарздор талабанинг қайта топшириши мумкин
      бўлган фанлар сонини белгилашга ва уларни топшириш муддатини ўзгартиришга қаратилган;
      — ўқув машғулотларини талабаларни инновацион фикрлашга йўналтирадиган
      ўқитиш технологиялари ва интерфаол услубларни жорий этиш асосида ташкил этиш,
      асосий эътиборни талабаларнинг мустақил таълим олиши билан боғлиқ механизмларни
      амалга оширишга қаратиш;
      — ҳар бир олий таълим муассасасида 1-курс давомида саралаб олинган энг иқтидорли
      талабалар учун алоҳида гуруҳлар ташкил этиш (мазкур гуруҳлардаги талабалар сони олий
      таълим муассасаси томонидан белгиланади), 2-курсдан уларни ўқитишни алоҳида ўқув
      режа ва дастурлар асосида амалга ошириш, ушбу тоифадаги талабаларни магистратурага
      мақсадли қабул қилиш ва бу орқали олий таълим муассасалари кафедралари учун малакали кадрлар тайёрлаш тизимини жорий этиш кабилар назарда тутилган.

  1. 5. “Олий таълим муассасаларида талабалар билимини назорат қилиш ва баҳолаш тизими тўғрисидаги Низом“и асосида талабанинг ўқув жараёнидаги фаоллик шкаласини ишлаб чиқинг. (http://lex.uz/docs/3916793)

    1. “Олий таълим муассасаларида талабалар билимини назорат қилиш ва баҳолаш тизими тўғрисидаги Низом“и асосида талабанинг ўқув жараёнидаги фаоллик шкаласи қуйидагича:
      5 баҳо «аъло»
      Хулоса ва қарор қабул қилиш.
      Ижодий фикрлай олиш.
      Мустақил мушоҳада юрита олиш.
      Олган билимларини амалда қўллай олиш.
      Моҳиятини тушунтириш.
      Билиш, айтиб бериш.
      Тасаввурга эга бўлиш.
      4 баҳо «яхши»
      Мустақил мушоҳада қилиш.
      Олган билимларини амалда қўллай олиш.
      Моҳиятини тушунтириш.
      Билиш, айтиб бериш.
      Тасаввурга эга бўлиш
      3 баҳо «қониқарли»
      Моҳиятини тушунтириш.
      Билиш, айтиб бериш.
      Тасаввурга эга бўлиш
      2 баҳо «қониқарсиз»
      Аниқ тасаввурга эга бўлмаслик.
      Билмаслик

    1. Ушбу расмда юқори технологиялар билан жиҳозланган майдонача назарда тутилган. Бу таълим назарий билимларнинг амалий билимлар асосида амалий таълим бериш тамойилларига асосланган. Илмий билимлар кишиларнинг ишлаб чиқариш фаолияти эҳтиёжлари асосида пайдо бўлиб, ана шу фаолиятга хизмат қилганлиги ва ҳаёт билан боғланганлиги сабабли, бу билимларни эгаллаш учун уларнинг мазмунини ўзлаштириб олишгина эмас, балки билимларни амалда қўллай билиш ҳам зарур.

    1. O’qitishni tushunarli boliw tamoili-bu tamoil organilayotgan materialni mazmuni xajmi va o’qitish metodlari bilim oluvchilarning yoshiga, tayorgarlik darajasiga, jismoniy kuchi va bilim imkoniyatlariga mos bolishini talab etadi.

    1. Ushbu yuqoridagi sxemada o’qitshning ilmiylik tamoyili aks ettirilgan. Bunda talabalarga o’rganish uchun ilmiy jihatdan asoslangan, amalda sinab ko’rilgan ma’lumotlar berilishini talab etadi. Bilim oluvchilar o’raganayotgan bilimlar albatta nazariy jihatdan tasdiqlangan va amalda sinab ko’rilgan bo’lishi kerak.

    2. Ushbu yuqoridagi rasimda talabaning bilimini oshirish vaqtni unumli foydalanish va uz ustida koproq ishlash va uzuni mustaqil toyyorlash ha’m ko’rsatilgan.

    3. Ushbu yuqoridagi sxemada o’qitshning ilmiylik tamoyili aks ettirilgan. Bunda talabalarga o’rganish uchun ilmiy jihatdan asoslangan, amalda sinab ko’rilgan ma’lumotlar berilishini talab etadi. Bilim oluvchilar o’raganayotgan bilimlar albatta nazariy jihatdan tasdiqlangan va amalda sinab ko’rilgan bo’lishi kerak.

    1. Quyidagi rasmda «bilim oluvchilarning shaxsiy imkoniyatlarini xisobga olish tamoyili» ifodalangan. Rasmda ko’rishimiz mumkinki uchala o’quvchilarni qiziqishlari turli xil. Demak bilim oluvchilarning shaxsiy xususiyatlaridan kelib chiqqan holda o’qitishni yo’lga qo’yiladi. Bunda pedagog bilim oluvchilarni kuzatish orqali ularni fe’l atvorini, idrokini va qiziqishlarini aniqlab olishi zarur.

    1. Uchbu rasmda dars o‘tishda diagrammalar asosida tushuntirishga asoslangan. Bu jarayonda har bir o‘quvchida bir xil ma‘lumot va tushuncha shakillanadi.Amalyot bilan qiyoslash ham osonlashadi.Miqdoriy jihatdan ko‘rsatkichlar aniq qo‘yiladi va ranglar bilan ham ajratilganligi tushunish uchun katta yordam beradi.

    2. ushbu rasmda diagrammali dars òtish shakli hissoblanib bunda asosan masalalar ishlash misollar yechish va iqtisodiy korsatkichlarni talqin qiliwda foydalansa boladi bundan tashqari talaba yoki óquvchining ongiga oson tushunishga yordam beradi

    3. Bu rasimda darsni keng monada oqitish usili ko’rsatilgan yaniy diagrama, foyiz va rangliy ajratib urgatish bu talabalarning kengroq tushinsha olishi ushun va tez urganib olishiga yordam beradi.

    1. Ushbu rasmda individual talim olish jarayoni tasvirlab berilgan. Yangi kasbni o’rganayotgan shaxsni yuqori malakali va katta tajribaga ega bo’lgan xodimlarga biriktirish, ishlab chiqarish brigadasi tarkibiga kiritib qo’yish orqali amalga oshiriladi. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari va ta’limning yangi shakllari, usullari paydo bo’lishi natijasida individual ta’lim dasturi asosida kasbga tayyorlash va malaka oshirish tobora rivojlanib bormoqda. Individual ta’limda talaba ko’proq mustaqil izlanishda bo’ladi. Bu jarayon ta’lim shakllarining eng qadimiysi hisoblanadi.

    2. Ушбу расмда якка тартибда ўқитиш тамойили назарда тутилган бўлиб, бунда ўқувчининг шахсий хусусиятлари ҳам инобатга олинади. унинг қайси таълим йўналишини ўзлаштира олиши ва унга бўлган қизиқишлари ғисобга олинади. Сўнгара режа асосида таълим бериш жарайни бошланади. Якка тартибда билим беришнинг яна бир тури шундаки, уйда таълим олиш мавжуд. Уйда таълим тури бу- ногирон ақли заиф, ва маълум касалликлар билан вақтинча даволанаётганлар учун қўлланилади.

    3. Ushbu rasmda individualni tarizda talim yonalishi tasvirlangan bunda talaba bilan o’qtuvchi o’rtasidagi yuzma yuz va alohida har bir o’quvchi bilan shug’ullanish lozimligi takidlandi bunda talaba guruh bn otilgan darsdan kora koproq malumot oliwi mumkun ammo tez zerikish extimoliham koproq individualni talim shaklida talba mavzuni chuqur va keng kòlamda anglab yetadi samarali uslublardan biri hisoblanadi

    1. Ushbu rasmda o`qitishda muntazamlik va izchilik tamoyili tasvirlangan. Muntazamlik va izchillik tamoyili talablari darsliklar va dasturlarni tuzishda o`z aksini topadi va o`quv jarayoning hamma bo`g`inlarida amalga oshiriladi.o`quv fanlarini o`qitish qatiiy mantiqiy tartibda olib boriladi, bilim oluvchilar bilim, ko`nikma hamda malakalarni izchilik bilan egallab boradilar.
      O`quv dasturida nazariy va amaliy mashg`ulotlarning bir-biriga uzviy bog`lanishi saqlanishi kerak.Har bir darsda o`quv maqsadini aniq belgilash va belgilangan maqsadga muvofiq keluvchi mazmunni tarkib toptirish kerak bo`ladi.

    1. Ўқитишда билим олувчиларнинг онглилиги ва фаоллиги тамойили ушбу расмда акс этирилган.Таълимда ўқувчиларнинг онглилиги ва фаоллиги тамойили талабига кўра
      ўқитиш ўқувчилар илмий билимларни ва уларни амалда қўллаш усулларини
      онгли ҳамда фаол ўзлаштирадиган, ўқув фаолияти уларнинг ижодий
      ташаббускорлиги ва мустақиллигини, тафаккури, нутқи ҳамда дунёқарашини
      шакллантирадиган йўсинда ташкил этилиши керак. Таълимдаги онглилик ўқувчилар ўз ўқув фаолиятларининг аниқ мақсадларини тушунишини, далиллар, ҳодисалар, жараёнлар ва уларнинг ўзаро боғлиқлигини англашни ва ўзлаштирган билимларидан амалда фойдалан
      олишини билдиради. Шунингдек, таълимнинг онглилиги ўқувчиларнинг
      ўқишга масъулиятли муносабатда бўлишини, ўқитувчи берган топшириқни ўз
      вақтида ва аниқ бажаришга интилишини ҳам англатади.

    1. Ushbu tasvirlangan rasimda o’qitishni nazaryani o’qitish amalyot bilan bog’liqligi tamoili.
      Ilmiy bilimlar kishilarni ishlab chiqarish faoliyati extiyojlari asosida paydo bo’lib, anashu faoliyatga hizmat qilganligi va hayot bilan bog’laganligi sababli,bu bilimlarni egallash uchun ularni mazmunini o’zlashtirib olishgina emas, balki bilimlarni amalda qo’llash bilish ham zarur.
      Bilim oluvchilarni amaliy faoliyatga tayorlash nazariy bilimlar berish jarayonida boshlanadi.

    1. Уш бу расмда укитишнинг тарбияловчи тамойилига тугри келади. Ўқитиб, тарбия бериш деганда бизда таълим ва тарбиянинг бир-биридан ажралмаслигини тушунамиз. Таълимнинг тарбиявий имкониятларидан фойдаланишда ўқитувчи аввало таълимни услубий жиҳатдан тўғри ташкил эташга, ўқув материалларининг мазмуни билан боғлиқ тарбиявий мақсадларни аниқ белгилашга ва билим олишга қизиқтира олишга боғлиқдир. Шу билан бирга, ўқитувчининг ўқувчилар олдидаги обрў-эътибори ҳам муҳим тарбиявий аҳамиятга эгадир

    1. Bu metod ko`rgazmali metod turiga kiradi,asosan bu metod boshlang`ich sinf o`quvchilari yoki maktabgacha ta`lim muassasalarida qo`llaniladi. Bu metod asosan o`quvchining yoki bolaning biror narsa haqida aniq tassavvurga ega bo`lishini ta`minlaydi va hozirda ham bu metod o`z amaliy ahamiyatini yo`qotmagan.

    2. Ушбу тасвирланган расмда ўкитишнинг «Ўқитишнинг тарбияловчи характери» тамойили бўлиб, ўқитиш ва тарбиялаш жараёнлари бир-бирига узвий боғлиқ бўлади. Бу тамойилда
      ўқитиш билим бериш билан бирга билим олувчиларга тарбиявий таъсир кўрсатиш киради. Бунда билим олувчиларга билимни бериш яни билим олувчиларни имкониятларини ва ижодий қобилиятларини ривожлантиришга, уларнинг ўқув ва меҳнат фаолиятидаги фаоллигини қизиқишини оширишга ёрдам беради.

    3. ushbu rasmdagi tamoyil ko’rgazmalilik tamoyiliga mos keladi. Ko’rgazmalilik tamoyili o’qitish jarayonida turli sezgilardan: ko’rish, eshitish, badan bilan sezish va boshqalardan foydalanishni talab etadi. O’quvchilar buyumni qanchalik darajada idrok qilishsa, ularning shu buyum haqidagi bilimi ham shunchalik to’la va chuqur bo’ladi. Ko’rgazmalilik tamoyili o’qitish maqsadlariga mos bo’lib, materialning mazmuni bilan belgilanadi. Bu materialni o’rganish esa o’quvchilarni chinakam ilmiy va hayotiy muhim bilimlar bilan qurollantirishi kerak. Mashg’ulotlarda turli xil ko’rgazmali qurollarni qo’llash o’quvchilarning fikrlash faoliyatini faollashtiradi, ularning diqqatini safarbar etadi. Shuning uchun ko’rgazmali vositalar o’qitishning hamma bosqichlarida: o’quvchilarning yangi materialni idrok qilishlarida, bilimlarni mustahkamlashda, tekshirish hamda amaliy faoliyatda va ishda qo’llashlarida, mehnat ko’nikmalari va malakalarini hosil qilishda tadbiq etiladi.

      Ko’rgazmalilik qoidalaridan foydalanishning asosiy vazifasi o’quvchilarning bilish faoliyatlarini faollashtirishdir. Bu printsip atrof olamni bevosita qabul qilib olish asosidagi o’qitishni nazarda tutadi. Ko’rgazmalilik tamoyiliga rioya qilish tabiatni o’rganishning dastlabki bosqichlarida, ayniqsa muhimdir, chunki kichik yoshdagi maktab o’quvchilari ko’rganlaridan hosil qilgan xususiy taassurotlari asosi­da to’g’ri tushuncha va xulosalar hosil bo’lishiga yordam beruvchi qimmatli bilimlar olishlari kerak.

    1. Ushbu rasmda o’qitishning ilmiylik tamoyili nazarda tutilgan. Sababi tasvirda bilim oluvchi kitobdagi ma’lumotlarni o’qib ozlashtirayotganida ongli ravishda tasavvur ham qilayapti. Bilim olvchi labaratoriya ishini kitobdan nazariy ma’lumotni o’qib, amaldagi jarayonni esa tasavvur qilayotganidek tasvirlangan. Ilmiylik tamoyilida ilmiy bilimlarni egallash jarayonida bilim oluvchilarda ilmiy dunyoqarash, tafakkur rivojlanadi. O’quv materiallarning ilmiy mazmuni keng va chuqur bo’lishi va bilim oluvchida nafaqat bilim balki tafakkur ham hosil bo’lishi kerak. Bilim oluvchi o’rganayotgan ma’lumot ilmiy jixatdan asoslangan, amalda sinab korilgan ma’lumot.

    2. Ushbu yuqoridagi rasimda tasvirlangan tasvir nazariyaning òqitish amaliyoti bilan boģliqligi hamda bilim, kònikma va malakalarni òzlashtirishning puxtaligi tamoyiliga asoslangan. Chunki bu tamoyillarning òzagini nazariy bilim olish va kònikma va malakalarni nazariy jixatdan òrganip borish tashkil etadi. Bunda berilyotgan ma’lumot va axborot hajmi òrganuvchiga maksimal darajada beriladi. Bu tamoyillar òrganuvchiga mustaqil nazariy bilim olish, turliy kònikmalar, mantiqiy tafakkurining òsishi, shaxsiy hotiraning kengayishi va mustaqil fikir yurtish qobilyatni oshiradi. Olingan nazariy bilimlarni amaliyotga tadbiq etish uchun endi òrganuvchida kerakliy bilim bòladi. Albatta olingan nazariy bilimlar amaliyotga tadbiq etilgandagina òz isbotni topadi va mustaxkamlanadi.

    3. Ushbu rasmda ilmiylik tamoyilli ko’rsatilgan. Ilmiylik tamoyili o’quvchilarga o’rganish uchun ilmiy jihatdan asoslangan, amalda sinab ko’rilgan ma‘lumotlar berilishini talab etadi. Ularni tanlab olishda fan va texnikaning eng yangi yutuqlari va kashfiyotlardan foydalanish kerak.
      Ilmiy bilimlarni egallash jarayonida o’quvchilarda ilmiy dunyoqarash, tafakkur rivojlanadi. Har bir darsda o’tiladigan o’quv materialining ilmiy mazmuni keng va chuqur bo’lishi va o’quvchida nafaqat bilim, balki tafakkur hosil qilishi hamda o’quvchining ijodiy qobiliyatini shakllantirishi kerak.

    1. Ushbu rasmda nazariy va amaliy o’qitish tamoyili tasvirlangan. O’qituvchi shu darsdagi mavzuni nazariy qismini aniq va to’liq talabalarga asoslab beradi. Talabalar mavzu haqida toliq ma’lumotga ega bo’lganlaridan so’ng o’qituvchining ko’rsatmasi va nazorati ostida amaliy bajarishga asoslangan. Bu yerda talabalar amaliy bajarishdan maqsad shu mavzuni nazariy bilimdan olgan bilimiga nisbatan yanada chuqurroq bilimga va tasovvurga ega bo’lishadir.

    1. Yuqoridagi keltirilgan rasmda o’qitish uslublarining ilmiylik, ko’rgazmalilik , faollik va nazariyaning amaliyot bilan bog’liqlik tamoyli va eng muhimi o’qitishning tushunarlilik tamoyiliga ham mos keladi. Chunki Laboratoriya mashg’ulotlarida talabaga olingan nazariy bilimlar amaliy jihatdan ko’rsatiladi va unda yanada kengroq tushuncha hosil qilinadi. Bu ishlar ko’rgazmali qurollar ya’ni laboratoriya jihozlarida amalga oshiriladi va bunda talablar va o’qituvchi faol bo’ladi.

  2. Ушбу тасвирланган расмда укитишнинг уч хил турини куриш мумкин Амалий ,Назарий ва кургазмали у́китиш турига киради бунда укитувчи дарсни олдин кургазмали курстиб бериб кейин назариясини асослаб берганда амалий бажаришни укитувчининг иштирокида укувчи дарсдан олган билимини текшириш курсатиб утилган .

  3. Yuqoridagi korib chiqgan rasmimizda individual tarzda ta’lim yo’nalishi tasvirlangan bunda talaba bilan o’qituvchi o’rtasidagi yuzma yuz va alohida har bir o’quvchi bilan shug’ullanish lozimligi ta’kidlandi bunda talaba guruh bn o’tilgan darsdan kora koproq malumot oliwi mumkun ammo tez zerikish extimoli ham koproq individualni ta’lim shaklida talaba mavzuni chuqur va keng kòlamda anglab yetadi samarali uslublardan biri hisoblanadi

  4. Bu rasmda o’qitish uslublarining ilmiylik va nazariyaning amaliyot bilan bog’liqlik tamoyli va eng muhimi o’qitishning tushunarlilik tamoyiliga ham mos keladi. Chunki Laboratoriya mashg’ulotlarida talabaga olingan nazariy bilimlar amaliy jihatdan ko’rsatiladi va unda yanada kengroq tushuncha hosil qilinadi va qo’shimcha qilib shuni aytish mumkinki talabalarga berilgan nazariy bilimlar amaliyotda mustahkamlanadi.

    1. Va shunga qo’shimcha qilib bu rasmda talabalarni fanga bo’lgan qiziqishi ortadi va chuqurroq izlanishiga turtki bo’ladi va yangi yosh olimlar yetishib chiqishiga sabab bo’ladi

  5. Ushbu rasimda o’qitishning to’rt pog’onali metodi tog’ri keladi.Bunda amaliyot o’qituvchisi talabalarga nima qilish kerek ekanligini talabalarga tushintiradi,talabalar o’qituvchinig og’zaki tushintirishlarini tinglab tushinib oladilar.Talabalar harakatlari amaliyot o’qituvchisi ko’rsatibbergan harakatlar doirasi bilan cheklanadi.Mashg’ulatda har bir harakatni o’rgatishning boshlanishida amaliyot o’qituvchisi tomonidan nazariy va amaliy ma’lumotlar beriladi so’ngra talabalarning shu harakatlarini amaliy bajarish mashqlari bilan almashiniladi.Ishni tahlil qilish [ish tartibi] odatda,hech qanday yangicha yondashuvlarga yo’l qoyilmaydi.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *